Data publikacji: 2017-09-01

Automatyczna skrzynia biegów. Serwis przedłuża jej żywotność

Automatycznych skrzyń biegów nie należy się bać. Warto natomiast odpowiednio je używać i we właściwy sposób serwisować. Jeśli chcemy cieszyć się długim, bezawaryjnym użytkowaniem samochodu z „automatem”, powinniśmy pamiętać o właściwym doborze oleju do przekładni i terminowym przeprowadzaniu jej serwisów.

Odpowiednio dobrany olej w automatycznej skrzyni biegów ma olbrzymie znaczenie dla poprawności jej pracy. Przekładnia automatyczna jest mechanizmem bardzo precyzyjnym i skomplikowanym, dlatego czysty olej o odpowiednich parametrach jest niezbędny do utrzymania podzespołu w optymalnej sprawności. Kluczowym zadaniem oleju skrzyni jest odpowiednie smarowanie wszystkich elementów, odprowadzanie nadmiaru ciepła i ochrona elementów przekładni przed korozją i nadmiernym zużywaniem się. Ponadto olej jest również odpowiedzialny za tłumienie hałasu, eliminację poślizgów i drgań oraz wytwarzanie odpowiedniego ciśnienia, niezbędnego do sterowania przełożeniami skrzyni.

Trzeba mieć na uwadze fakt, że im nowszy samochód (z bardziej zaawansowaną technologicznie skrzynią) posiadamy, tym wyższe są wymagania wobec oleju. Przekładnie montowane w samochodach są coraz mniejsze, a muszą przenosić coraz większe momenty obrotowe. Nieustannie poddawane są olbrzymim przeciążeniom, pracując w wysokich temperaturach. Warto pamiętać o tym, że każdy olej, nawet najwyższej klasy, z czasem traci swoje parametry.

Dlatego powinniśmy zwracać uwagę na przebieg samochodu i w odpowiednim momencie zdecydować się na wymianę oleju. Jeśli zauważymy, że skrzynia zaczyna szarpać, biegi zmieniają się z opóźnieniem, a ze skrzyni wydobywają się niepokojąco brzmiące dźwięki - może to oznaczać poważna usterkę, której można było uniknąć, odpowiednio serwisując przekładnię. Większość poważnych awarii automatycznych skrzyni biegów nie wynika z wad fabrycznych, ale z nieodpowiedniego użytkowania i serwisowania.

Wymiana oleju. Zrób to dobrze

Funkcjonująca w powszechnym obiegu opinia, że oleju w skrzyni biegów nie trzeba wymieniać nie jest prawdziwa. Olej zużywa się tak samo, jak inne płyny eksploatacyjne i powinien podlegać systematycznej wymianie. Producenci aut różnie określają przebieg, na poziomie którego powinniśmy dokonać serwisu. Warto zaczerpnąć informację z instrukcji obsługi samochodu lub w wyspecjalizowanym warsztacie. Zazwyczaj olej podlega wymianie po przejechaniu pierwszych 100 tys. km, a następnie po przebiegach rzędu od 30 do 60 tys. km. Wszystko zależy od zaleceń producenta pojazdu.

Decydując się na wymianę oleju, najpierw musimy dobrać odpowiedni płyn eksploatacyjny do swojego rodzaju skrzyni biegów. W samochodach możemy trafić na następujące rodzaje przekładni mechanicznych:
• AT - tradycyjna automatyczna skrzynia biegów;
• AMT i DCT - sekwencyjne skrzynie biegów oraz skrzynie;
• CVT – bezstopniowa, automatyczna skrzynia biegów o ciągłej zmianie przełożenia.

W zależności od tego, którą skrzynię biegów posiadamy w samochodzie, dobieramy odpowiedni olej. Rozróżnia się oleje smarujące do skrzyń automatycznych hydrokinetycznych i przekładni dwusprzęgłowych. Odpowiedni dobór oleju powinniśmy więc zacząć od określenia typu i rodzaju zastosowanej przekładni. Na podstawie marki, modelu, silnika i rocznika powinniśmy wyszukać i dobrać odpowiedni produkt. Pomocna może być też wspomniana instrukcja obsługi samochodu.

Kupując olej, musimy zwracać uwagę na jego jakość. Jeśli zdecydujemy się na olej o słabych parametrach, możemy doprowadzić do poważnego uszkodzenia skrzyni. Sterowanie zmianą biegów będzie wówczas utrudnione, co może prowadzić do uszkodzenia uszczelek i wycieków. Nie warto więc oszczędzać na oleju smarującym, bo automatyczna skrzynia jest mechanizmem bardzo precyzyjnym, a jej naprawy pociągają za sobą duże koszty. W krytycznym scenariuszu zastosowanie nieodpowiedniego oleju może doprowadzić do sytuacji, kiedy będziemy musieli wymienić skrzynię. Koszt takiej operacji w nowych samochodach to wydatek rzędu nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Po dobraniu odpowiedniego oleju przychodzi czas na decyzję o jego wymianie. Do wyboru mamy dwie metody przeprowadzenia serwisu: zwykłą (zwaną grawitacyjną) i dynamiczną. Pierwsza z nich nie jest doskonała, ponieważ spuszczając olej w sposób grawitacyjny, wymieniamy niewiele ponad połowę jego stanu. Tak więc w skrzyni zostaje przepracowany olej o słabych parametrach, który mieszany jest ze świeżym płynem.

Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem, choć droższym, jest przeprowadzenie wymiany oleju metodą dynamiczną. Zaletami takiej czynności jest wymiana całego oleju w skrzyni, a także możliwość przepłukania całego układu specjalistycznymi środkami czyszczącymi i smarującymi. Należy jednak pamiętać, że czynność ta wymaga podłączenia profesjonalnego sprzętu. Metoda dynamiczna charakteryzuje się tym, że wymianę oleju przeprowadza się na pracującej skrzyni, cały czas utrzymując w niej właściwy poziom oleju. Jest to bardziej skomplikowane rozwiązanie od wymiany metodą grawitacyjną. Warto jednak z niego skorzystać, bowiem po przeprowadzeniu takiego serwisu możemy mieć pewność, że z układu usunęliśmy cały przepracowany olej i zastąpiliśmy go nowym w odpowiedniej ilości.

Bez względu na to, czy zdecydujemy się na wymianę metodą zwykłą czy dynamiczną należy pamiętać, że podczas tej czynności niezbędna jest także wymiana filtra oraz uszczelki miski olejowej skrzyni, a następnie sprawdzenie poprawności działania całego układu. Tylko tak przeprowadzony serwis można uznać za kompleksowy.

Lepiej serwisować niż naprawiać

O kosztach napraw automatycznych skrzyń biegów krążą legendy. Ceny rzeczywiście nie należą do niskich. Dlatego mając ten fakt na uwadze należy dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać przekładnię w odpowiedniej sprawności. Najważniejsza jest regularna kontrola poziomu oleju w skrzyni, choć w nowych konstrukcjach nie znajdziemy bagnetu do samodzielnego mierzenia poziomu.

Warto więc podczas przeglądu samochodu sprawdzić poziom w wyspecjalizowanym warsztacie. Należy też obserwować czy ze skrzyni nie ma wycieków. Jeśli zauważymy niepokojące objawy, należy niezwłocznie udać się do warsztatu i zweryfikować stan skrzyni biegów. Warto to zrobić chociażby dlatego, że zbyt niski poziom oleju przyspiesza tempo zużycia podzespołów przekładni. W skrajnych przypadkach może to spowodować chwilowe zaniki ciśnienia w układzie. Może to z kolei doprowadzić do poważnej awarii podzespołu i konieczności wymiany go na nowy.